Fryderyk Wielki. Biografia wojskowa

Fryderyk Wielki. Biografia wojskowa

Autor: Christopher Duffy

  • Tłumaczenie: Miłosz Młynarz
    Tytuł oryginału: The Military Life of Frederick the Great
    Wydawnictwo: NapoleonV
    Data wydania: 2017
    ISBN 978-83-65855-15-2
  • Wydanie: papierowe
    Oprawa: twarda
    Liczba stron: 349
Wielkich dowódców można w historii policzyć na palcach jednej ręki, ale Fryderyk Wielki, król Prus, zajmuje wśród nich poczesne miejsce. Stary Fryc nie znajdował równych w taktycznej i strategicznej oryginalności, śmiałej i bezwzględnej determinacji oraz zdolności do inspirowania żołnierzy. Christopher Duffy, autor licznych prac na temat jego armii oraz wojsk jego przeciwników, relacjonuje w szczegółowym opisie życia Fryderyka militarny geniusz króla. Ta wybitna biografia przedstawia barwnie gorączkę bitew i osobisty rozwój największego króla Prus.informacja wydawcy

Osoby zainteresowane postacią Fryderyka II Wielkiego jeszcze do niedawna miały do dyspozycji przede wszystkim biografie autorstwa Stanisława Salmonowicza i Gilesa MacDonogha. O ile pierwszy z wymienionych autorów skoncentrował się na działalności politycznej pruskiego króla, o tyle drugi starał się uchwycić jego osobowość, pisząc książkę w stylu Christophera Hibberta. Tymczasem Fryderyk II, jakkolwiek polskim czytelnikom może się kojarzyć głównie z rozbiorami, zasłynął w Europie dzięki aktywności militarnej i wyjątkowo wyrachowanej polityce, nieodłącznie związanej z żywionymi przez niego ekspansjonistycznymi ambicjami. Zważywszy na okoliczność, że za najwybitniejszego żyjącego znawcę fryderycjańskich militariów uchodzi Christopher Duffy, pomysł wydania w języku polskim napisanej przez niego biografii należy uznać za ze wszech miar trafny, ponieważ w zestawieniu z opracowaniami Salmonowicza i MacDonogha jest w stanie zapewnić czytelnikowi możliwie szeroką wiedzę na temat działalności Fryderyka II.

Twórczość Duffy’ego może być niektórym osobom znana za sprawą innych książek, które ukazały się nakładem tego samego wydawnictwa: Chwała Prus. Rossbach i Lutynia 1757, Wojna oblężnicza 1660–1789. Twierdze w epoce Vaubana i Fryderyka Wielkiego oraz Orły nad Alpami. Suworow we Włoszech i Szwajcarii w 1799 roku. Jeśli tak, to mają już pewne wyobrażenie na temat stylu pisarskiego brytyjskiego badacza, któremu daleko w tym względzie do „niemczyzny”, cechującej się nagromadzeniem przypisów do połowy strony i pojmowaniem „naukowości” w kategoriach specyficznego żargonu i zbędnego niekiedy szczególarstwa. Duffy zwraca się do szerokiego grona czytelników, nie wyzbywając się przy tym warsztatu naukowego, w czym przypomina nieco francuskich kolegów po fachu. Z tego względu stworzona przez niego biografia powinna zadowolić zarówno profesjonalistów, jak i osoby chcące po prostu poszerzyć swoją wiedzę na temat najsłynniejszego króla Prus.

Po zarysowaniu lat młodości Fryderyka II, autor szybko przechodzi do huku dział i palby muszkietów, kreśląc militarne losy swojego bohatera w związku z dokonaniami jego oficerów oraz żołnierzy. Wbrew treści notki zamieszczonej na tylnej stronie okładki, Duffy’emu daleko jest do uznania króla Prus za geniusza militarnego i nie waha się przed wskazaniem popełnionych przez niego błędów i cech charakteru, które miewały negatywny wpływ na przebieg poszczególnych posunięć. Zdaje sobie przy tym sprawę, że na późniejszą sławę Fryderyka II zapracowało wielu jego mniej lub bardziej zdolnych podwładnych, pokroju Leopolda von Anhalt-Dessau, Kurta von Schwerina czy Friedricha von Seydlitza. Dobrym pomysłem było wplecenie w treść narracji koncepcji króla zawartych w obszernym dziele zatytułowanym L’art de la guerre. Wszystko to: czyny Fryderyka II, jego stosunek do podwładnych i twórczość teoretyczna zapewniają wszechstronne spojrzenie na jego kompetencje wojskowe, pozwalając zweryfikować prawdziwość narosłej wokół niego legendy.

Duffy wyszedł z założenia, że o talentach Fryderyka II najlepiej zaświadczą jego czyny, czemu trudno odmówić logiki, ale nieco brakuje mi bardziej rozbudowanego wywodu na temat jego edukacji militarnej. Zdobywanie doświadczenia poprzez dowodzenie pułkami to jedno, ale wieloletnia lektura zwalczanych przez ojca antycznych dzieł to drugie. Bez tego nie da się zrozumieć źródeł stosowania przez władcę Prus szyku skośnego, czy nawet słynnej pruskiej dyscypliny wprowadzonej jeszcze przez Fryderyka Wilhelma I, którego antyintelektualna postawa wynikała m.in. z przeładowania ówczesnej edukacji starożytnymi źródłami. Zabrakło mi też ukazania szerszego kontekstu podejmowanych działań, ale z drugiej strony wobec mnogości ukazujących się na świecie publikacji poświęconych osiemnastowiecznym Prusom i Fryderykowi II zawsze można sięgnąć po lektury uzupełniające. Prawdę powiedziawszy, wyczerpująca biografia tego typu musiałaby liczyć kilka opasłych tomów.

Osobny temat stanowią dołączone do książki mapy. Nie tylko ich liczba, ale również jakość wykonania może wywołać pozytywne zdziwienie czytelnika. W znacznym stopniu pomagają zrozumieć przebieg najważniejszych bitew, ale najzwyczajniej w świecie cieszą też oko.

Choć moją ulubioną książką o tematyce fryderycjańskiej i tak pozostaje Wojna siedmioletnia w Europie 1756–1763 Franza A.J. Szabo, to biografię Duffy’ego nabyłem z prawdziwą przyjemnością. Łączy bowiem głęboką znajomość epoki z wysokim poziomem warsztatu historyka wojskowości. Bardzo pozytywne wrażenie sprawia ostatni rozdział, zawierający rozważania na temat wkładu Fryderyka II w rozwój sztuki wojennej. Nie byłbym jednak sobą, gdybym nie wykorzystał nadarzającej się okazji i nie zaapelował o wydanie innej pracy Duffy’ego, a mianowicie The Military Experience in the Age of Reason. Polskojęzyczna literatura przekrojowa na temat historii militarnej XVIII w. jest tak rachityczna, że czuję się zwolniony z przedstawiania szerszej argumentacji na poparcie tego pomysłu. Póki co, pozostaje mi tylko poinformować czytelników, że na rynku księgarskim ukazała się kolejna wartościowa książka, której lektura dostarczy wielu osobom dużej dozy satysfakcji.

Kategorie wiekowe:
Wydawnictwo:
Format:
Wartość merytoryczna
Atrakcyjność treści
Poziom edytorski
OCENA
Zważywszy na zaangażowanie militarne Fryderyka II Wielkiego, biografia wojskowa tego władcy była na polskim rynku wydawniczym niezwykle potrzebna. Książka autorstwa Christophera Duffy'ego zapełniła tę lukę, zapewniając czytelnikowi ogrom informacji podanych w atrakcyjnej formie.

Autor

(ur. 1985) historyk, doktor nauk humanistycznych (specjalizacja: historia starożytna), autor pięciu opracowań, współautor jednego oraz autor ponad trzydziestu artykułów naukowych i popularnonaukowych. Interesuje się przede wszystkim dziejami republiki rzymskiej, metodologią badań historyczno-wojskowych, antropologią ludów barbarzyńskich i antycznymi procesami etnicznymi.
Inline
Inline
Google+