Zagadka neandertalczyka. W poszukiwaniu rodowodu współczesnego człowieka

Zagadka neandertalczyka. W poszukiwaniu rodowodu współczesnego człowieka

Autor: James Shreeve

  • Tłumaczenie: Karol Sabath
    Konsultacja naukowa: Andrzej Jacek Tomaszewski
    Tytuł oryginału: The Neandertal enigma. Solving the mystery of modern human origins
    Seria/cykl wydawniczy: Na ścieżkach nauki
    Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
    Data wydania: 1998
    ISBN: 83-7180-075-4

  • Wydanie: papierowe
    Oprawa: twarda
    Liczba stron: 488

Jamesa Shreeve’a, znakomitego popularyzatora nauki, fascynuje pytanie, dlaczego neandertalczyk – człowiek nie gorzej przygotowany do życia niż współczesne mu istoty, będące naszymi przodkami – wymarł bezpotomnie kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Aby rozwikłać tę zagadkę, autor odwiedza wszystkie najważniejsze stanowiska archeologiczne, spotyka wybitnych specjalistów, studiuje najnowsze koncepcje naukowe i pisze o tym tak, jakby relacjonował najbardziej ekscytujące śledztwo. Z wnikliwością godną wytrawnego detektywa śledzi drogi rozwoju człowieka, pozwalając czytelnikowi poznać życie istot ludzkich, które od dawna już nie istnieją.  Wydawnictwo Prószyński i S-ka, http://www.proszynski.pl

Czasem trzeba napisać o książce parę gorzkich słów i wcale nie jest to łatwe, tym większą przyjemność sprawia lektura i polecanie pozycji rewelacyjnych.

James Shreeve jest określony na okładce jako „znakomity popularyzator nauki” i jest to opinia ze wszech miar zasłużona. Warto jednak podkreślić, bo w żadnym miejscu nie jest to wyraźnie zaznaczone, że tłumacz – Karol Sabath – to co najmniej równie utalentowany, profesjonalny (był paleontologiem i biologiem z wykształcenia) i konsekwentny popularyzator nauki (Polskie Stowarzyszenie Dziennikarzy Naukowych przyznaje od 2010 roku nagrodę jego imienia za najlepszy artykuł popularnonaukowy w prasie polskojęzycznej). Zestawienie autorskie jakiego należałoby życzyć sobie częściej, zaowocowało rewelacyjnym spolszczeniem dużej (450 stron) i znakomitej publikacji z dziedziny paleoantropologii. To temat bardzo wdzięczny i co najmniej od czasów Darwina budzący niezmierne zainteresowanie szerokich kręgów czytelniczych. Niemniej wcale nie jest łatwo osiągnąć w tym temacie poziom mistrzowski – niewątpliwie tutaj się udało.

Sam tytuł „Zagadka neandertalczyka” jest nieco mylący, bowiem książka obejmuje o wiele szersze spektrum zagadnień. Autor zgrabnie prowadzi nas przez zawiłości współczesnych koncepcji paleoantropologicznych, powołując nazwiska luminarzy tej dziedziny, z którymi często sam rozmawiał. Odwiedzamy z nim liczne stanowiska o kapitalnym znaczeniu dla rozwoju dziedziny i naszej wiedzy o ewolucji człowieka (Autor faktycznie po nich podróżował). Tekst jasno dowodzi, że Shreeve przeczytał ze zrozumieniem dziesiątki specjalistycznych artykułów i książek, potrafiąc wyłuskać z nich sedno i bez przekłamań i nieuprawnionych uproszczeń przekazać je czytelnikowi-niespecjaliście. Poruszona została większość najważniejszych problemów współczesnej paleoantropologii i archeologii paleolitu: skąd pochodzi człowiek współczesny, jacy byli jego przodkowie, jak się rozprzestrzeniał po świecie, jak, dlaczego i jakich używał narzędzi, czy i jak różne hominidy chowały zmarłych, jaka w ewolucji była rola kobiety, czy i jaki istniał kanibalizm, co nam mówi genetyka i wreszcie dlaczego zniknął neandertalczyk (i czy rzeczywiście zniknął…)? To oczywiście nie wszystkie wątki tej niezwykle ciekawej książki, a poznajemy dzięki niej także plejadę czołowych archeologów i antropologów, nazwy najważniejszych stanowisk archeologicznych, dokładne datowania, konkurencyjne teorie… Wszystko zaś podane z odpowiednio dawkowanym napięciem, potoczystą narracją i bardzo przystępnym językiem.

Całość opatrzona jest przypisami tłumacza (to ogromna zaleta), a na końcu znajdziemy obszerną bibliografię oraz indeks. To elementy kluczowe dla uczynienia z książki wiodącej publikacji w dziedzinie, zachęty która może stać się odskocznią do dalszych samodzielnych, może nawet profesjonalnych poszukiwań i studiów.

Pomimo upływu lat i pewnego postępu badań, do tej książki można wielokrotnie wracać. W dalszym ciągu można ją polecać studentom jako lekturę uzupełniającą, ale przede wszystkim można ją z przyjemnością czytać w domowym zaciszu, z wypiekami na twarzy, nawet nie będąc specjalistą.

Kategorie wiekowe: ,
Wydawnictwo:
Format:
Wartość merytoryczna
Atrakcyjność treści
Poziom edytorski
OCENA
Niewiele jest książek wydanych w języku polskim, które w tak atrakcyjny sposób opowiadają o trudnych zagadnieniach związanych z odległą przeszłością naszego gatunku. Naprawdę warto przeczytać tę książkę!

Autor

archeolog latynoamerykanista, geolog, alpinista
Google+